Akufanele kusimangaze ukuthi ukucindezela ukuthi kutholakale 24/7 emithonjeni yezokuxhumana kuyinselele yangempela kubasha banamuhla. Ngaphandle kokuthi ukuqonda kwabo nokuxhomeka kwezokuxhumana kwabantu kunabantu abaningi abadala, basebenzisa ama-social media ngamanani amakhulu kakhulu futhi. Eqinisweni, umbiko we-Common Sense Media wathola ukuthi amaphesenti angama-75 ezingane zaseMelika zineziprofetho zenhlalo yomphakathi.
Phakathi naleso sikhathi, intsha eyodwa kwabahlanu inayo i-akhawunti ye-Twitter yamanje.
Eqinisweni, iningi lentsha, imithombo yezokuxhumana yingxenye yansuku zonke yokuphila. Ngokwesibonelo, amaphesenti angu-51 entsha avakashela izingosi zokuxhumana nabantu nsukuzonke, kanti amaphesenti angu-11 athumela noma athola ama-tweets okungenani kanye ngosuku. Ngaphezu kwalokho, ngaphezu kwengxenye yesithathu yentsha evakashele isayithi labo lokuxhumana nabantu abaningi izikhathi eziningana, kanti omunye kwabayishumi "umthwalo" womphakathi wezokuxhumana, okusho ukuthi basebenzisa okungenani izinhlobo ezimbili ezahlukene zokuxhumana zenhlalo nsuku zonke, ngokusho umbiko.
I-Brain Teen Intsha Iyaphendula Kanjani Imithombo Yezokuxhumana?
Kwabaningi abasha, imithombo yezokuxhumana ingaba umlutha. Esicwaningweni sabacwaningi abasesikhungweni sebalazwe se-UCLA sokudweba ubuchopho, bathola ukuthi izindawo ezithile zezinsizwa zentsha zavulwa "ukuthandwa" kuma-social media, ngezinye izikhathi zabangela ukuba bafune ukusebenzisa imithombo yezokuxhumana ngaphezulu.
Ngesikhathi sokucwaninga, abacwaningi basebenzisa isithwebuli se-fMRI ukuze sibone ubuchopho bentsha engama-32 njengoba basebenzisa uhlelo lokusebenza lokuzijabulisa lomphakathi olufana ne-Instagram.
Abafana baboniswa ngezithombe ezingaphezu kuka-140 lapho "ukuthandwa" bekukholakala ukuthi kuvela kubontanga babo. Noma kunjalo, ukuthandwa okwenziwe yiqembu elicwaninga.
Ngenxa yalokho, ukuhlolwa kobuchopho kubonakalise ukuthi i-nucleus accumbens, ingxenye yomjikelezo womjikelezo womqondo, yayisebenza kakhulu lapho ibona inamba enkulu yokuthandayo ezithombeni zazo.
Ngokomcwaningi, le ndawo yobuchopho yisifunda esifanayo esiphendula lapho sibona izithombe zabantu esibathandayo noma uma sithola imali. Ngaphezu kwalokho, abacwaningi bathi lesi sigaba somvuzo sobuchopho sibucayi ikakhulukazi eminyakeni yeminyaka eyishumi, okungase kuchaze ukuthi kungani intsha isondelene kakhulu nemithombo yezokuxhumana.
Kwesinye isifundo socwaningi, abacwaningi bangabona ukuhlangana phakathi kwezindaba zenhlalo kanye nethonya lontanga . Abahlanganyeli ocwaningweni baboniswa izithombe ezimbili ezingathathi hlangothi nezithombe eziyingozi. Lokho abathola ukuthi uhlobo lomfanekiso alukho umthelela wenani lokuthandwa olunikezwa intsha ekucwaningweni. Esikhundleni salokho, kungenzeka ukuthi bazoshaya "njenge" ezithombeni ezithandwayo kungakhathaliseki ukuthi babonisani. Abacwaningi bakholelwa ukuthi lokhu kuziphatha kubonisa ukuthi ontanga bangaba nomthelela omuhle futhi omubi kwabanye ngenkathi basebenzisa imithombo yezokuxhumana.
Phakathi naleso sikhathi, esinye isifundo sathola ukuthi ubuchopho buguquka njengoba izinto ezintsha zifundwa. Kulesi sifundo, abacwaningi bathola ukuthi indaba emhlophe ebuchosheni abadala ishintshe njengoba befunda indlela yokugubha. Ngokwesibonelo, bathatha izilinganiso ngaphambi kokuba bafunde ukuthi bangaphinde bafunde kanjani izinyanga ezintathu. Lokho abakutholile kwakuyishintsho esakhiweni sobuchopho.
Ngenxa yalokho, abacwaningi bacabanga ukuthi imithombo yezokuxhumana ingashintsha ubuchopho besilisa njengoba befunda indlela yokusebenzisa ubuchwepheshe.
Benza ukuthi noma kunini lapho ufunda okuthile, noma uzwa okuthile, kubhalwe ikhodi. Lokho okwenziwe empeleni ebuchosheni obusha akukaziwa ngaleso sikhathi.
Iyiphi Impumelelo Imithombo Yezokuxhumana Eyenayo Ngempilo Yengqondo?
Ngokungangabazeki, ukuxhumana nabantu kudlala indima ebalulekile ekwandiseni uxhumano lwezingane ezisencane nokubasiza bafunde amakhono obuchwepheshe obuchwepheshe. Kodwa yimuphi umthelela wonke lo mphakathi wokuxhumana nabantu onentsha yentsha? Imibiko eminingi ibonisa ukuthi umthelela ungabonakala.
Akukhona nje kuphela ukuthi izintsha zentsha ezithuthuka zisengozini isikhathi esiningi ku-intanethi, kodwa ngenxa yokuthi zivame ukubhekana nobunzima bokuzilawula isikhathi sabo sesikrini, izingozi zabo zinganda.
Ukwengeza, bangakwazi ukucindezelwa kontanga, ukuxhunywa kwe-cyberbullying nokuthumelelana imiyalezo nge- imeyli-yonke imisebenzi ehilela ukukhulumisana kwedijithali ekuhambeni kwezwe lezenhlalo ezikhohlisayo ngezikhathi ezithile.
Konke kukho, kunezinkinga zezempilo ezithuthuka ngenxa yesikhathi esiningi ku-intanethi. Nansi ukubuka kabanzi kwezindaba eziphathelene nokuphila kwengqondo ezintsha ezingabhekana nakho ezingasetshenziswa ekusebenziseni okuningi kwezokuxhumana komphakathi.
Ukucindezeleka
Abacwaningi basanda kuqalisa ukuxhumana phakathi kokucindezeleka kanye nemithombo yezokuxhumana. Ngenkathi bengakazitholi ubudlelwane obangela imbangela phakathi komphakathi kanye nokucindezeleka, bathole ukuthi ukusetshenziswa kwezindaba zenhlalo kungaqinisa izimpawu zokucindezeleka, kuhlanganise nokwehla komsebenzi womphakathi nokwanda kwesizungu.
Ngokwesibonelo, isifundo esashicilelwe ku- Amakhompiyutha e-Human Behavior sithole ukuthi ukusetshenziswa kwamasayithi amaningi wezokuxhumana womphakathi kuhlotshaniswa kakhulu nokucindezeleka kunesikhathi esichitha ku-intanethi. Ngokusho kocwaningo, abantu abasebenzisa amapulatifomu angaphezu kukayisikhombisa ezokuxhumana nabantu babenengozi yokucindezeleka kunabantu abasebenzisa amasayithi amabili noma ambalwa.
Ngaphezu kwalokho, izifundo eziningi ezengeziwe zibonise ukuthi ukusetshenziswa kwesikhathi eside kwezokuxhumana kwezenhlalo kungase kuhlotshaniswe nezimpawu zokucindezeleka kanye nokuzithoba , ikakhulukazi ezinganeni.
Ukukhathazeka
Intsha ivame ukuzwela ngokomzwelo kuma-akhawunti abo abezindaba. Abazwa nje ukucindezelwa ukuba baphendule ngokushesha kwi-intanethi, kodwa banomuzwa wokucindezelwa ukuba babe nezithombe eziphelele kanye nokuthunyelwe okubhalwe phansi kahle, konke okungabangela ukukhathazeka okukhulu. Eqinisweni, ezinye izifundo ziye zathola ukuthi intsha engxenyeni yentando yeningi ye-intanethi ixhala kakhulu labo abazizwa ngokuhambisana nakho konke okuku-intanethi.
Ngaphezu kwalokho, kuthatha isikhathi esiningi nemizamo ukuhambisana nemithetho engaqinisekisiwe kanye namasiko eforamu ngayinye yezokuxhumana. Ngenxa yalokho, lokhu kubeka ingcindezi eyengeziwe ezinganeni, ezingabangela ukukhathazeka.
Ukwengeza, uma intsha yenza i-faux pas inthanethi, lokhu kungase kube umthombo omkhulu wokukhathazeka. Intsha eningi, ikakhulukazi amantombazane, ijwayele ukukhathazeka ngalokho abanye abangase bacabange ngabo nokuthi bayokwenza kanjani uma bebabona ngokulandelayo. Khona-ke kubangelwa ukuqhutshwa kwe-cyberbullying, ukuhlambalaza , nokunye okushoyo ukuziphatha kwe-intanethi futhi ungabona ukuthi kungani umphakathi wezokuxhumana ungumthombo wangempela wokukhathazeka kwabaningi abaningi.
Ukulala Ukulala
Ngezinye izikhathi intsha isichitha amahora amaningi kumithombo yezokuxhumana ukuthi iqala ukulahlekelwa ubuthongo obubalulekile. Ngenxa yalokho, ukulahleka kokulala kungaholela ekuzijabuliseni, ukwehla kwamamaki, nokudla ngokweqile, kanye nokwandisa izinkinga ezikhona ezifana nokucindezeleka, ukukhathazeka, kanye ne-ADD.
Eqinisweni, isifundo esisodwa saseBrithani esanyatheliswa kuyi- Journal of Youth Studies sibheke intsha engama-900 ephakathi kweminyaka engu-12 no-15 mayelana nokusetshenziswa kwabo kwezokuxhumana nabantu kanye nomthelela wokulala. Lokho abakutholile ukuthi enye-yesihlanu yabashumi bathi "cishe njalo" bavuka ebusuku bese bangena emithonjeni yezokuxhumana. Ucwaningo lubuye lwembula ukuthi amantombazane ayengcono kakhulu kunokuba abafana bavuke futhi bahlole imithombo yezokuxhumana efonini yabo.
Ngaphezu kokubika ukukhathala sonke leso sikhathi, baphinde babike ukuthi bajabule kakhulu ngokwesilinganiso kunezingane ezingenasiphazamiseka yizindaba zenhlalo. Ngaphezu kwalokho, intsha idinga ukulala okungaphezulu kunabantu abadala, ngakho ukungena emithonjeni yezenhlalo phakathi nobusuku kungaphazamisa impilo yabo yangempela. Ngokwesibonelo, ngaphandle kokuzwa ukhathele futhi ucasulwa, ukuntuleka kokulala kunganciphisa isimiso somzimba sokuzivikela komzimba futhi kwenze kube lula ukuba ingane igule.
Umona
Umhawu nomhawu- njengemizwelo evamile-kungaphazamisa ubuchopho bentsha uma behlala kulokho omunye umuntu anakho noma ahlangabezane nakho, ukuthi bona ngokwabo abangekho. Futhi ngenxa yokuthi abantu bavame ukuthumela kuphela izinto ezinhle abazizwayo, noma ukukhanyisa okubi nge-funny anecdotes ezincane, kungabonakala kubafundi ukuthi abanye abantu baholele ukuphila okuthakazelisayo kunalokho abakwenzayo.
Ngeshwa, yiziphi izintsha abavame ukuziqaphela ukuthi abantu bavame ukuthumela "i-reel" yabo emithonjeni yezenhlalakahle futhi bavame ukugcina okuhlangenwe nakho noma okuhlangenwe nakho okunzima ku-inthanethi. Ngenxa yalokho, impilo yomunye umuntu ingabonakala iphelele kuyi-intanethi, kodwa ngaphandle kokungaxhunyiwe ku-intanethi banenkinga njengomunye umuntu.
Noma kunjalo, kulula ukuba intombazane idlale umdlalo wokuqhathanisa futhi uqale ucabange ukuthi wonke umuntu uyajabula noma angcono kunalokho akhona. Ngenxa yalokho, lokhu kungondla ekucindezelekeni, isizungu, intukuthelo kanye nezinye izinkinga ezihlukahlukene. Ngaphezu kwalokho, umona, uma ungasetshenziswanga, uvame ukuholela ekuhlukunyezweni nasekuphenduleni ukuziphatha. Eqinisweni, amantombazane amaningi asho ukuthi abanye bakhangele abanye ngenxa yokuthi banomhawu ngezembatho, isoka, impumelelo, noma yiziphi ezinye izinto.
Izinkinga Zokuxhumana
Nakuba imithombo yezokuxhumana iyindlela enhle yokuxhumana nabangani nomndeni, futhi akufani nokuxhumana ubuso nobuso. Ngokwesibonelo, intsha ayikwazi ukubona ubuso bomuntu noma ukuzwa ithoni yezwi kuyi-intanethi. Ngenxa yalokho, kulula kakhulu ukungezwani okumele kwenzeke, ikakhulukazi uma abantu bezama ukuhlekisa noma bekhathazekile kwi-intanethi.
Ngaphezu kwalokho, intsha eningi isichitha isikhathi esiningi ku-intanethi ngokuhlola izimo nezithandwa ezikhohlwa ukuxhumana nabantu phambi kwabo. Ngenxa yalesi sizathu, ubungane kanye nokuphola ubudlelwane kungabhekana lapho imithombo yezokuxhumana ibamba iqhaza ekuphileni komuntu. Ngenxa yalokho, intsha isengozini yokuba nobuhlobo obungajulile noma obuqotho. Ngaphezu kwalokho, intsha ebeka phambili emphakathini wezokuxhumana izovame ukugxila ezithombeni ezithathayo ezibonisa ukuthi zijabulisa kangakanani kunokugxila ekuzijabuliseni. Umphumela wokuphela wukuthi ubungane babo buhlupheka .
Izwi elivela ku-Verywell
Ngenxa yokuthi ukuthuthukiswa kobuchopho obuningi kwenzeka phakathi neminyaka esemusha, kubalulekile ukuthi abazali baqonde umthelela wokuthi ukusetshenziswa kwezokuxhumana kwezenhlalo kungaba nabantwana babo. Ngenxa yalesi sizathu, kubalulekile ukusungula iziqondiso zokusetshenziswa komphakathi. Kubalulekile futhi ukuthi imindeni ibe nezinkulumo ezivamile mayelana nendlela yokusebenzisa imithombo yezokuxhumana ngokuphepha nangokuphepha. Lapho imindeni ihamba emhlabeni jikelele wezokuxhumana nabantu, umhlaba we-intanethi we-intanethi uba nokuphathwa okuningi.
> Imithombo:
> U-Sherman, u-Lauren E. "Amandla Okufana Nokunakekela Ingane," I-Association for Psychological Science, Meyi 31, 2016.
> "Ukubona ama-Reels's Highlights Reels: Ukusetshenziswa kwe-Facebook kuZimpawu Ezicindezelayo," Journal of Social and Clinical Psychology, Okthoba 2014.
> "I-Social Media, Ukuphila Komphakathi: Indlela Abasha Ababukela Ngayo Impilo Yabo Yedijithali," i-Common Sense Media, 2012.
> "Ukuqeqeshwa kudala izinguquko ezimayelana nezakhiwo zamhlophe," i-US National Library of Medicine, Meyi 2010. Isikhungo sezeMpilo seZwelonke.